'Theater hoeft niet te verontrusten'

In het voormalige Volkskrantgebouw aan de Wibautstraat gaat morgen Overwinteren in première, het nieuwste stuk van Opium voor het Volk. Het is een zedenkomedie voor en van twintigers en dertigers. 'Dit gaat over ons, over de Amsterdamse cultuur.'

JOS BLOEMKOLK

DE JONGENS van Opium voor het Volk, theatermakers van theaterwetenschappelijke komaf, lezen, denken en 'ouwehoeren' veel, maar ze snijden ook de vloerdelen voor hun eigen decor. Willem de Vlam (31) loopt langs met een schuurmachine, terwijl Tom Helmer (29) het geluid bedient tijdens één van de laatste repetities voor hun derde stuk, Overwinteren.

De plek is prachtig. Overwinteren wordt gespeeld op de bovenste (zevende) verdieping van het voormalige Volkskrantgebouw aan de Wibautstraat. De ramen blijven onbedekt, zodat het grootste deel van het decor al af is: een groots uitzicht over de stad.

Het stuk gaat dan ook over jonge stadsbewoners, de generatiegenoten van De Vlam en Helmer, die zij zelf 'de pubers van Lubbers en Kok' noemen.

De drie acteurs, die elders hun sporen al verdiend hebben, repeteren de openingsscène. Regisseur Marijke Schermer zegt: "Scène één ging gisteren belabberd. Het moet strak gespeeld worden. Naturel! Het kan lekkerder, preciezer."

En naturel spelen ze, Kristen Denkers (Monique of Mo), Thomas de Bres (Ticho) en Stefan Rokebrand (Gerbrand). De tekst, heel natuurlijke zinnetjes waarmee drie vrienden elkaar na lange tijd begroeten, leent zich daar goed voor.

Monique maakt met haar mobieltje een foto van Gerbrand en zegt, de blik op haar mobiel gericht: "Laat me naar je kijken!" De bijna terloopse openingsscène, beginnend met Smells like teen spirit van Nirvana, verenigt lichtheid en ernst.

De twee eerdere stukken van Helmer en De Vlam, 3 en Blind, werden goed ontvangen. Parool-recensent Pieter Bots schreef over Opium voor het Volk: 'In de gaten houden!'

Helmer en De Vlam leerden elkaar kennen tijdens hun studie Theaterwetenschappen. Helmer: "We zagen samen heel veel theater. De gesprekken daarover waren heel belangrijk. Dat is onze vriendschap: ouwehoeren." De Vlam: "We vonden vaak hetzelfde of begrepen elkaars punten. We hadden waardering voor elkaars smaak. Een mooi begin."

Helmer: "We zagen veel autonome theatermakers, die twee maanden hadden om een stuk te maken, en we zagen dat nogal eens misgaan. Dat maakte ons boos. Je kunt in twee maanden niet iets zeggen over terrorisme."

De Vlam: "Je hebt altijd pretenties, als je meer dan tien mensen bij elkaar roept, maar zoiets is niet eens meer pretentieus. Het is aanmatigend."

Helmer: "Om een voorstellingsconcept te ontwikkelen moet je goed om je heen kijken."

De Vlam: "Je moet je goed voorbereiden, research plegen. Wij zijn academische jongetjes die veel teksten kunnen verwerken. Zo leg je een rijke bodem voor de acteurs. Het concept is meer journalistiek/wetenschappelijk dan creatief. We nemen ook interviews af. Bij ons vorige stuk, met een RoXY-meisje, hebben we zo'n meisje geïnterviewd. Maar ook iemand van de politie."

Helmer: "Iemand ziet een oude buurvrouw dood voor haar tv. Wat is dan de procedure van de politie? Dat soort details maken het realistisch." De Vlam: "Fehler sind nicht erlaubt. Ons adagium."

Helmer: "De voorbereiding op Overwinteren is zo'n voorbeeld van om je heen kijken. We zagen veel vrienden die genoegen namen met een kantoorbaantje en wachtten op betere tijden."

De Vlam: "Tussenkeuzes, maar die duren vaak een tijd door het comfort, door de verplichtingen. Op een middelbareschoolreünie - dat was de lont in het kruitvat - zagen we dat zo veel mensen dingen doen waar ze geen speciaal talent voor hebben en waar ze weinig lol aan beleven, ook uit gemakzucht. Onvervulde levens."

Helmer: "Je ziet het en je neemt aan dat veel mensen dat zullen hebben. Pas dan ga je personages bedenken." De Vlam: "We willen onze generatiegenoten laten zien hoe ze in elkaar zitten en wat ze gemeen hebben."

Helmer: "Mensen van onze generatie zijn thuis aangespoord om zichzelf te zijn en te worden. Een duidelijk individu te zijn."

De Vlam: "Je moest je lotsbestemming vervullen."

Helmer: "Dat is heel moeilijk, want er zijn veel meer overeenkomsten dan verschillen. En dat ontkracht die zware taak."

De Vlam: "Gewoonlijk is theater een romantisch verhaal over één persoon die van alles meemaakt. Bij ons gaat het over een collectief."

Helmer: "Die groep van twintigers en dertigers is heel groot. Die komen niet allemaal naar onze voorstelling; de boodschap moet doorsijpelen. Dan moet het misschien nóg flitsender." (lacht)

De Vlam: "Gaan we nog meer flitsen. Nee, wij geloven niet zo dat theater moet 'schuren' of 'verontrusten'. De mensen die daarvoor een kaartje kopen, willen een avondje schurend toneel. Zo, dat was dat. Het geeft ze een voldaan gevoel. Dat is op zich een opiaat, in de zin waarop Marx ' opium voor het volk' bedoelde. Vandaar onze ironische naam."

Helmer: "Overwinteren is een zedenkomedieachtig stuk. Dan denk je aan Oscar Wilde, maar dit gaat over ons. We richten ons op de Amsterdamse, Randstedelijke cultuur."

De Vlam: "Mensen die ons vorige stuk zagen, waren verrast dat het over henzelf ging. 'Het is idioot wat we allemaal hebben meegemaakt.' Je hebt nog net door dat de val van de Berlijnse muur een grote historische gebeurtenis is."

Helmer: "De tijd is in je bloed gaan zitten. Als je dat aanraakt, springt er iets open bij de toeschouwer. Je hoeft het niet alleen te doen, en dat is fijn."

Opium voor het Volk: Overwinteren Voormalig Volkskrantgebouw, Wibautstraat 150, t/m 3 juni (za 12 mei première). www.opiumvoorhetvolk.com. 'mensen waren verrast dat het over henzelf ging'

Copyright: Het Parool